2-3-2- تعهد یک طرفی بیع و بیعانه :

در این بخش قصد داریم به مقایسه تعهد یک طرفی بیع با نهادهای مشابه بپردازیم.

همانطور که پیش تر گفتیم در واقع بیعانه حق تقدم در خرید است و قسمتی از ثمن بیع که تفاوت اساسی با تعهد یک طرفی بیع دارد که به چند مورد در ذیل اشاره می نماییم:

نخست- وعده یک طرفی بیع همواره از جانب بایع است ولی در بیعانه همواره مشتری مقداری از ثمن را به قصد انعقاد بیع پرداخت می نماید.دوم- وعده یک طرفی بیع، همان گونه که آمده، تعهدی از ناحیه یک طرف عقد است، که کاملا" بیان شده، یعنی در واقع از ناحیه یک طرف، قرارداد واقع شده و با ضمیمه شدن اراده طرف دیگر به آن، عقد کامل و در عالم خارج ماهیت حقوقی به خود می گیرد.در حالی که در بیعانه، صرف پرداخت مقداری از ثمن معامله از ناحیه یک نفر که همواره مشتری است، نشانه تشکیل کامل عقد از ناحیه او نمی باشد.سوم- در وعده یک طرفی بیع، تعهد شخص بر پایبند بودن به تعهدی که کرده است برای او ایجاد التزام کرده و ضمان آور است.در واقع نمی تواند از آن عدول نماید، در حالی که در بیعانه، تعهدات طرفین برای تشکیل عقد ضمان آور نبوده و طرفین می توانند از تشکیل عقد منصرف شوند، بدون آنکه این انصراف برای آنان تعهد آور باشد، مگر آنکه شرط خلافی شده و آن مقدار پرداختی را به عنوان وجه التزام قرار داده باشد.چهارم- از آنجا که در وعده یک طرفی بیع که شاید بتوان یکی از مصادیق آن را اجاره به شرط تملیک دانست و یا دیگر مصادیق آن در انواع داد و ستدها، چون موضوع تعهد مال معین و یا در حقیقت، تملیک آن مال معین به طرف دیگر است، پس آنچه به طور متقابل به سود متعهدله ثابت می شود، یک حق دینی خالص نیست بلکه حقی است که ارتباط به مال معین مزبور دارد و این حق مرتبط به مال معین، نوعی حق عینی است که طبق آن متعهد له می تواند متعهد را به فروش آن مال به خود ملزم نماید در حالی که در بیعانه هنوز چنین حقی برای هیچ یک از طرفین ایجاد نشده و تعهدات طرفین در قبال یکدیگر صرفا یک تعهد شخصی و معمولی می باشد که هر یک می توانند از آن عدول نمایند.(رستمی، 110:1392)

بنابراین همانطور که ملاحظه شد، پیش بهاء یا بیعانه، تفاوت اساسی با وعده ی یک طرفی بیع دارد و     نمی توان شباهت های ظاهری این دو نهاد را موجب یکی بودن آن ها دانست.


متن کامل در لینک زیر :


پایان نامه با عنوان بررسی فقهی حقوقی تعهدات ابتدایی